بازار فولاد ایران؛ افزایش قیمت صادراتی شمش و چشم‌انداز میلگرد
بازار فولاد ایران در آستانه زمستان؛ افزایش نرخ صادرات شمش در سایه محدودیت تولید
بازار آهن و فولاد ایران در روزهای پایانی اکتبر ۲۰۲۶ با شرایطی روبه‌رو شده که بررسی آن برای تولیدکنندگان، بازرگانان و فعالان حوزه صادرات اهمیت زیادی دارد. تازه‌ترین گزارش‌های بازار نشان می‌دهد نرخ‌های پیشنهادی صادرات شمش فولادی ایران افزایش یافته‌اند؛ با این حال، این رشد لزوماً به معنای رونق گسترده تقاضا نیست و بخش مهمی از آن با محدودیت عرضه و افزایش هزینه‌های تجاری ارتباط دارد.
افزایش نرخ صادراتی شمش فولادی ایران
طبق ارزیابی منتشرشده از سوی مؤسسه Shanghai Metals Market (SMM)، نرخ‌های پیشنهادی صادرات شمش فولادی ایران طی هفته منتهی به ۲۳ اکتبر حدود ۱۰ دلار به‌ازای هر تن افزایش یافته و به محدوده ۴۱۸ تا ۴۳۰ دلار در هر تن بر مبنای FOB رسیده است. در همین گزارش، انجام یک معامله ۳۰ هزار تنی با نرخ ۴۱۸ دلار و ثبت سفارش دیگری برای ۲۰ هزار تن شمش فولادی گرید 3SP با نرخ ۴۲۴ دلار در هر تن گزارش شده است.
این ارقام به معاملات و پیشنهادهای صادراتی مربوط هستند و نباید با نرخ روز تمام محصولات فولادی در بازار داخلی یکسان در نظر گرفته شوند. با این حال، روند افزایشی آن‌ها نشان می‌دهد محدودیت عرضه می‌تواند بر قدرت قیمت‌گذاری تولیدکنندگان ایرانی در بازارهای صادراتی اثر بگذارد.
محدودیت انرژی؛ عامل مهم در عرضه فولاد
یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر بازار فولاد ایران، محدودیت تأمین برق و گاز برای واحدهای تولیدی است. بر اساس گزارش یادشده، برخی کارخانه‌ها در واکنش به کمبود انرژی، تولید خود را کاهش داده‌اند، وارد دوره تعمیرات شده‌اند یا بخشی از شمش تولیدی را برای مصرف در خطوط نورد داخلی نگه داشته‌اند.
این وضعیت می‌تواند حجم عرضه قابل‌دسترس برای صادرات را محدود کند و در نتیجه، نرخ‌های پیشنهادی شمش فولادی را افزایش دهد. البته افزایش قیمت در چنین شرایطی الزاماً نشانه بهبود تقاضای نهایی نیست؛ گاهی کاهش عرضه در کنار تقاضای محدود نیز موجب رشد قیمت‌های پیشنهادی می‌شود.
بازار فولاد عراق؛ فرصت و چالش برای صادرکنندگان ایرانی
بازار عراق و اقلیم کردستان همچنان از مقاصد مهم منطقه‌ای برای تجارت محصولات فولادی محسوب می‌شوند. گزارش اخیر SMM از انجام معاملات با حجم‌های محدود شمش فولادی در مسیر زمینی به مقصد شمال عراق، در محدوده ۴۲۵ تا ۴۳۰ دلار به‌ازای هر تن بر مبنای FCA مرز، حکایت دارد.
برای شرکت‌های فعال در صادرات فولاد، از جمله مجموعه‌هایی که بازار عراق را هدف قرار داده‌اند، این تحولات اهمیت ویژه‌ای دارد. با این حال، رقابت قیمتی، هزینه حمل، شرایط پرداخت، زمان تحویل و امکان تأمین مستمر محصول باید هم‌زمان بررسی شوند. در بازار صادراتی، صرفاً داشتن نرخ پیشنهادی بالاتر به معنای سودآوری بیشتر نیست؛ قیمت نهایی معامله و هزینه‌های اجرایی تعیین‌کننده‌اند.
هزینه حمل‌ونقل و ریسک‌های منطقه‌ای
افزایش ریسک‌های حمل دریایی نیز به یکی از عوامل مهم در محاسبات صادرات فولاد تبدیل شده است. طبق گزارش SMM، نرخ حمل در مسیر عمان پس از افزایش تنش‌های منطقه‌ای به حدود ۲۵ تا ۳۰ دلار به‌ازای هر تن رسیده است.
افزایش هزینه حمل می‌تواند بخشی از مزیت قیمتی تولیدکنندگان را کاهش دهد و فاصله میان قیمت پیشنهادی فروشنده و توان خرید مشتری را بیشتر کند. بنابراین، تحلیل بازار شمش فولادی بدون در نظر گرفتن شرایط لجستیکی و هزینه تحویل، تصویر کاملی از وضعیت تجارت فولاد ارائه نمی‌دهد.
چشم‌انداز بازار جهانی فولاد در سال ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷
در سطح جهانی نیز نشانه‌های بازیابی تقاضا همچنان محدود است. انجمن جهانی فولاد در پیش‌بینی اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرده که تقاضای جهانی فولاد در سال جاری تقریباً بدون تغییر و در حدود ۱.۷۲۲ میلیارد تن خواهد بود؛ برای سال ۲۰۲۷ نیز رشد ۱.۷ درصدی و رسیدن تقاضا به حدود ۱.۷۵۲ میلیارد تن پیش‌بینی شده است.
بر اساس همین گزارش، تقاضای فولاد چین در سال ۲۰۲۶ ممکن است حدود ۲ درصد کاهش یابد؛ رکود بخش املاک و ضعف سرمایه‌گذاری زیرساختی از عوامل مؤثر بر این چشم‌انداز هستند. این وضعیت نشان می‌دهد که افزایش نرخ در یک بازار صادراتی، به‌تنهایی نمی‌تواند از بازگشت پایدار قیمت‌ها در کل صنعت فولاد خبر دهد.
تأثیر تحولات شمش بر قیمت میلگرد
قیمت شمش فولادی یکی از عوامل مهم در تعیین هزینه تولید میلگرد است، اما تنها عامل تعیین‌کننده محسوب نمی‌شود. نرخ ارز، هزینه انرژی، دستمزد، حمل‌ونقل، میزان عرضه کارخانه‌ها و قدرت خرید مصرف‌کنندگان نیز بر قیمت نهایی میلگرد اثر می‌گذارند.
به همین دلیل، برای ارزیابی قیمت میلگرد امروز باید علاوه بر روند شمش، وضعیت معاملات داخلی و نرخ‌های اعلامی کارخانه‌های مختلف نیز بررسی شود. افزایش نرخ صادراتی شمش می‌تواند از قیمت محصولات پایین‌دستی حمایت کند، اما در صورت ضعف تقاضای داخلی، این اثر ممکن است محدود یا با تأخیر ظاهر شود.
جمع‌بندی؛ افزایش قیمت یا محدودیت عرضه؟
مهم‌ترین پیام بازار فولاد ایران در روزهای پایانی اکتبر ۲۰۲۶، فاصله میان افزایش نرخ‌های پیشنهادی صادراتی و وضعیت محتاطانه تقاضای جهانی است. محدودیت انرژی، کاهش عرضه قابل‌دسترس و افزایش هزینه حمل‌ونقل از عوامل حمایت‌کننده قیمت شمش هستند؛ در مقابل، ضعف تقاضا و فشار هزینه‌ای بر خریداران همچنان ریسک مهمی برای معاملات به شمار می‌روند.
برای فعالان بازار آهن، تصمیم‌گیری دقیق باید بر پایه مقایسه نرخ خرید و فروش، هزینه حمل، شرایط تحویل، نرخ ارز و میزان تقاضای واقعی انجام شود. در چنین فضایی، رصد هم‌زمان بازار شمش، میلگرد و صادرات منطقه‌ای می‌تواند به شناخت بهتر فرصت‌ها و مدیریت ریسک در زنجیره فولاد کمک کند.